چین اعلام کرده که در حال ساخت تاسیسات تجدیدپذیر با ظرفیت تولید برق بادی و خورشیدی به میزان دو برابر ظرفیت کل جهان است. اگرچه این توسعه وسیع برای اهداف کربنزدایی کشور مثبت است، اما فشار زیادی بر روی شبکههای برق و بازار انرژی ایجاد میکند و در برخی مناطق میتواند به قیمتهای منفی انرژی منجر شود. برای مدیریت این فشار، مقامات شبکه برق چین در سال جاری تصمیم به کاهش خروجی توربینها و پنلهای خورشیدی گرفتهاند.
به گزارش بلومبرگ، با افزایش سالانه نصب تاسیسات بادی و خورشیدی، توجه از تولید انرژی پاک به تضمین استفاده مؤثر از آن تغییر کرده است. به همین دلیل، چین به دنبال فناوریهای ذخیرهسازی انرژی است که به زودی به یکی از بازارهای بزرگ تبدیل خواهد شد.
انرژیهای خورشیدی و بادی به دلیل وابستگی به شرایط جوی و زمان روز، از منابع متغیر انرژی محسوب میشوند و این امر چالشهایی را در تعادل بین ورودی و خروجی انرژی به شبکه ایجاد میکند. برخلاف سوختهای فسیلی، تولید انرژی بادی و خورشیدی نمیتواند به راحتی با تقاضای انرژی سازگار شود. در اینجا نقش ذخیرهسازی انرژی نمایان میشود.
فناوریهای ذخیرهسازی به جذب و نگهداری انرژی اضافی در زمانهایی که عرضه بیشتر از تقاضا است کمک میکنند و سپس این انرژی را در زمان نیاز به شبکه برمیگردانند. این فرایند به تثبیت جریان ورودی و خروجی به شبکه کمک کرده و نوسانات بازار را از طریق آربیتراژ کاهش میدهد. از این رو، ذخیرهسازی انرژی به عنوان زیرساختی اساسی برای انقلاب تجدیدپذیرها تلقی میشود.
تا ژوئیه ۲۰۲۴، چین در حال توسعه ۱۸۰ گیگاوات پروژههای بزرگ خورشیدی و ۱۵۹ گیگاوات پروژههای بادی است که مجموعاً تقریباً دوسوم ظرفیت بادی و خورشیدی کل جهان را تشکیل میدهند. با وجود اینکه ظرفیت تولید برق بادی و خورشیدی چین به بیش از ۱۲۰۰ گیگاوات رسیده است، ظرفیت ذخیرهسازی باتری نصبشده آن تنها ۴۴ گیگاوات است. اما با توجه به رشد سریع ذخیرهسازی انرژی در چین، انتظار میرود این ظرفیت تا سال ۲۰۳۰ به ۳۰۰ گیگاوات برسد.
در حال حاضر، ذخیرهسازی انرژی یک حوزه نوپا در صنعت برق است و بسیاری از فناوریها هنوز در مرحله تحقیق و توسعه قرار دارند. استفاده از باتریها، به عنوان فناوری رایج، معایب خاصی دارد و تنها قادر به ذخیره انرژی به مدت محدود هستند. با این حال، ذخیرهسازی باتریهای لیتیوم یونی در حال حاضر بازار را تحت سلطه خود دارد زیرا این فناوری اثباتشده با زیرساختهای موجود و هزینههای نسبتاً کم برای نصب، محبوب است.
بلومبرگ گزارش میدهد که تولیدکنندگان باتری در سالهای اخیر به شدت در کارخانههای خود سرمایهگذاری کردهاند و اکنون این صنعت با ظرفیت مازاد مواجه است. این رشد انفجاری در بخش ذخیرهسازی انرژی خبر خوبی برای صنعت باتری به شمار میرود. برای دستیابی به اهداف انتشار صفر، پیشبینی میشود ظرفیت ذخیرهسازی باتری نصبشده در سطح جهانی تا سال ۲۰۳۰ به بیش از یک تراوات و تا سال ۲۰۵۰ نزدیک به ۵ تراوات افزایش یابد.
علاوه بر چین، بازارهای ذخیرهسازی انرژی در ایالات متحده و اروپا نیز به سرعت در حال رشد هستند. به طور کلی، بازار جهانی ذخیرهسازی انرژی در حال گرمایش است و به زودی به یک صنعت تریلیون دلاری در حوزه انرژی پاک تبدیل خواهد شد، اما در هیچکجا به اندازه چین این پیشرفت اهمیت ندارد، جایی که افزایش تولید انرژی بادی و خورشیدی تهدیدی برای شبکههای انرژی، امنیت ملی و کارایی کل این پیشرفتها محسوب میشود.
رونق انرژی خورشیدی در چین به قیمتهای منفی برق انجامیده است. طبق گزارشها، در برخی از مناطق چین قیمت برق منفی شده است زیرا سهم انرژیهای تجدیدپذیر بر شبکه غالب گشته است. چین به تنهایی دو برابر تولید کل جهانی برق بادی و خورشیدی دارد و در نتیجه مقامات شبکه برق به کاهش تولید متوسل شدهاند، در حالی که تلاش میکنند ذخیرهسازی باتری را توسعه دهند تا جریان انرژی را هموار کنند. نگرانیها درباره «مازاد ظرفیت» انرژی خورشیدی در چین ممکن است روند کاهش انتشار کربن در سطح جهانی را کند کند.
به عنوان نتیجه، ظرفیت خورشیدی چین از تقاضای جهانی پیشی گرفته که این واقعیت میتواند به شدت بر سودآوری صنعت تأثیر بگذارد، به گونهای که مواد اولیه با قیمتی کمتر از هزینه تولید به فروش میرسند و شرکتها در حال ورشکستگی هستند. با این حال، با توجه به اینکه چین در سال ۲۰۲۳ بیش از ظرفیت ایالات متحده تاسیسات تجدیدپذیر نصب کرده است، این کشور هنوز در ظرفیت در رتبههای پایینتری نسبت به هلند، استرالیا، آلمان و اتریش قرار دارد.
علیرغم این مشکلات، بسیاری از کشورها به صادرات محصولات خورشیدی چین وابسته هستند. بلومبرگ NEF گزارش میدهد که بازار جهانی ذخیرهسازی انرژی در سال گذشته تقریباً سه برابر شده و انتظار میرود که برای اولین بار در سال ۲۰۲۴ بیش از ۱۰۰ گیگاوات ساعت ظرفیت اضافه شود که عمدتاً ناشی از رشد چین است
